FAQ

Objętość nie mówi nic o właściwościach fizycznych podłoża. O tym, jak będzie pracowało w szklarni lub tunelu, decyduje przede wszystkim skład frakcyjny – proporcja włókna, chipsów oraz drobnych cząstek (tzw. pyłu).
Podłoże zawierające zbyt dużo drobnej frakcji będzie magazynowało więcej wody, ale jednocześnie ograniczy ilość powietrza dostępnego dla korzeni. W efekcie łatwiej doprowadzić do zalania strefy korzeniowej, szczególnie podczas okresów pochmurnych lub chłodniejszych nocy.
Dobrze zaprojektowane podłoże zapewnia równowagę pomiędzy retencją wody a zawartością powietrza przez cały sezon uprawowy.

Buforowanie polega na nasyceniu kompleksu sorpcyjnego kokosu jonami wapnia, które zastępują naturalnie występujący sód i potas.
Dzięki temu po rozpoczęciu fertygacji roślina od pierwszych dni otrzymuje składniki pokarmowe zgodnie z recepturą nawożenia, a nie traci wapnia na wymianę jonową z podłożem.
Brak prawidłowego buforowania może powodować:
• niedobory wapnia,
• zaburzenia wzrostu korzeni,
• niestabilne EC w pierwszych tygodniach uprawy,
• konieczność dodatkowego przygotowania podłoża przed sadzeniem.

Pył kokosowy posiada bardzo małe pory, które długo utrzymują wodę.
Niewielka ilość jest naturalnym składnikiem podłoża, jednak jego nadmiar powoduje:
• spadek ilości powietrza,
• wolniejsze przesychanie mat,
• większe ryzyko chorób systemu korzeniowego,
• trudniejsze sterowanie nawodnieniem.

Dlatego wysokiej jakości podłoża przechodzą proces odsiewania i kontroli frakcji jeszcze przed produkcją.

Podczas wysokich temperatur roślina pobiera znacznie więcej wody, dlatego konieczne jest zwiększenie liczby cykli nawodnieniowych.
Jeżeli jednak podłoże ma zbyt dużą zawartość drobnych frakcji, kolejne podlewania powodują stopniowe wypieranie powietrza ze strefy korzeniowej.
W praktyce oznacza to, że mimo prawidłowego programu nawadniania korzenie zaczynają cierpieć z powodu niedoboru tlenu.
Dobre podłoże zachowuje odpowiedni stosunek wody do powietrza nawet podczas bardzo intensywnego nawadniania.

EC można stosunkowo łatwo regulować poprzez fertygację.
Struktury podłoża nie da się zmienić po rozpoczęciu uprawy.
Jeżeli mata posiada zbyt mało powietrza lub nadmiernie zatrzymuje wodę, problem będzie towarzyszył plantatorowi przez cały sezon, niezależnie od programu nawożenia.
Dlatego wybór odpowiedniej struktury podłoża jest jedną z najważniejszych decyzji przed rozpoczęciem produkcji.

Koszt podłoża stanowi zwykle zaledwie kilka procent całkowitych kosztów produkcji, ale ma wpływ na funkcjonowanie systemu korzeniowego przez cały sezon.
Nawet niewielka poprawa zdrowotności korzeni, efektywności pobierania składników pokarmowych czy sterowania nawodnieniem może przełożyć się na wyższy plon, lepszą jakość owoców i mniejsze ryzyko problemów produkcyjnych.
W praktyce to parametry fizyczne i jakość wykonania podłoża decydują o jego rzeczywistej wartości, a nie sama cena zakupu.

W uprawie truskawek i malin kluczowe jest równomierne uwilgotnienie całej maty oraz precyzyjne sterowanie nawodnieniem. Zbyt duże chipsy (np. 8–12 mm) tworzą duże przestrzenie powietrzne, przez co woda szybciej przemieszcza się przez podłoże i trudniej jest ją równomiernie rozprowadzić.
Może to prowadzić do:
• nierównomiernego uwilgotnienia maty,
• powstawania suchych stref pomiędzy emiterami,
• szybszego odpływu pożywki,
• większych wahań wilgotności i EC,
• słabszego rozwoju części systemu korzeniowego.

Duże chipsy mają również istotną wadę z punktu widzenia chemii podłoża. Ze względu na swoją wielkość są znacznie trudniejsze do równomiernego zbuforowania. Roztwór wapnia nie dociera skutecznie do wnętrza dużych kawałków kokosu, przez co część naturalnie występujących jonów sodu (Na⁺) i potasu (K⁺) pozostaje związana w strukturze materiału.
W trakcie sezonu, podczas kolejnych cykli nawadniania, jony te mogą być stopniowo uwalniane do pożywki. Powoduje to:
• wzrost i wahania EC w strefie korzeniowej,
• zmiany proporcji składników pokarmowych,
• ograniczenie pobierania wapnia i magnezu przez rośliny,
• utrudnione prowadzenie fertygacji oraz mniejszą stabilność uprawy.

Drobniejsze chipsy (około 4–6 mm) zapewniają znacznie lepszy kompromis pomiędzy napowietrzeniem a zdolnością do równomiernego zatrzymywania i rozprowadzania wody. Jednocześnie ich mniejszy rozmiar umożliwia skuteczniejsze i bardziej jednorodne buforowanie, co przekłada się na stabilniejsze parametry chemiczne podłoża przez cały sezon.
Dlatego nowoczesne podłoża przeznaczone do upraw jagodowych najczęściej wykorzystują chipsy o wielkości nieprzekraczającej 6 mm, odpowiednio połączone z wysokiej jakości włóknem kokosowym. Takie rozwiązanie zapewnia nie tylko optymalny balans pomiędzy wodą i powietrzem, ale również wysoką stabilność chemiczną podłoża, ułatwiając precyzyjne sterowanie fertygacją i utrzymanie zdrowego systemu korzeniowego.

Podstawową jednostką w jakiej sprzedawane są podłoża jest EN litr. EN litr (European Norm litre) to objętość podłoża określona zgodnie z europejską normą EN 12580, która opisuje sposób pomiaru podłoży ogrodniczych.
Celem tej metody jest zapewnienie, że każdy producent określa objętość swojego produktu w taki sam sposób. Dzięki temu możliwe jest uczciwe porównywanie różnych podłoży.
Na czym polega metoda?
W uproszczeniu, próbka podłoża jest:
1. przygotowywana zgodnie z wymaganiami normy,
2. doprowadzana do odpowiedniej wilgotności,
3. wsypywana do znormalizowanego naczynia pomiarowego bez dodatkowego ubijania lub zagęszczania,
4. a następnie określana jest jej objętość według ściśle określonej procedury.

Norma precyzuje sposób przygotowania próbki, warunki pomiaru oraz metodę napełniania pojemnika, dzięki czemu wyniki uzyskane w różnych laboratoriach są porównywalne.
Dlaczego jest to ważne w przypadku kokosu?
Podłoże kokosowe jest materiałem sprężystym i silnie kompresowanym podczas produkcji. Po nawodnieniu zwiększa swoją objętość, jednak stopień rozprężenia zależy od:
• stopnia sprasowania,
• składu mieszanki,
• wielkości frakcji,
• ilości dostarczonej wody,
• sposobu nawodnienia.

Gdyby każdy producent mierzył objętość „po swojemu”, ten sam produkt mógłby być reklamowany jako 18, 20 lub nawet 22 litry.
Norma EN 12580 eliminuje tę dowolność. Oznacza to, że 20 EN litrów oznacza objętość wyznaczoną według tej samej procedury, niezależnie od producenta.
Czy EN litr oznacza, że mata po nawodnieniu będzie miała dokładnie taką objętość?
Niekoniecznie. EN litr jest wartością laboratoryjną, służącą do porównywania produktów. W praktyce rzeczywista objętość maty po uwodnieniu może się nieznacznie różnić w zależności od sposobu nawadniania, czasu nasiąkania oraz warunków panujących w szklarni lub tunelu.
Warto jednak doprecyzować jedną rzecz: EN litr nie jest „innym litrem”. Litr zawsze ma 1 dm³. Różnica polega na sposobie wyznaczenia objętości podłoża, a nie na samej jednostce.
Uwaga techniczna: często można spotkać się z uproszczeniem, że EN litr to objętość po nawodnieniu. Nie jest to całkowicie precyzyjne. EN litr jest wynikiem pomiaru według normy EN 12580, a nie po prostu objętością uzyskaną po dodaniu określonej ilości wody. Dzięki temu stanowi wiarygodny i powtarzalny sposób porównywania podłoży różnych producentów.